Geen heilige graal

George Bush reist momenteel door Afrika waar hij zich laat toejuichen over het succes van het door zijn regering gefinancierde aidsbeleid. Volgens een dokter in Kigali heeft het al menig mensenleven gered (Volkskrant, 19 februari). Misschien zal het achteraf de enige claim to fame van zijn presidentschap blijken (terwijl ook op dat beleid nog veel kritiek is, zie: www.wereldomroep.nl/actua/regio/afrika/080216-afrika)
Een veilig, betaalbaar, oraal aidsvaccin, dat zou pas de heilige graal zijn van de aidspreventie. Daarom waren de uitspraken van Nobelprijswinnaar en gerespecteerd aids-onderzoeker David Baltimore, een paar dagen geleden voor de verzamelde Amerikaanse wetenschappers, zo schokkend: twintig jaar en miljoenen dollars aan onderzoek hebben ons geen stap dichter hebben gebracht bij zo'n vaccin. In 1984, kort na de ontdekking van het virus, werd de komst van een vaccin op korte termijn voorspeld – we wachten nog steeds.
Wie goed naar verstandige critici had geluisterd kon het weten: Lancethoofdredacteur Richard Horton maakte zich een paar jaar geleden in de New York Review of Books al boos: “A vast amount of very good scientific work has been completed on the biology of HIV and the various avenues open for vaccine development. What is tragic is the inclination of the HIV vaccine community to portray the future of vaccine research in such a misleadingly hopeful light—to support research at any moral cost.’
En Scientific American concludeerde in een verhelderend, analyserend en verontrustend overzicht een paar weken geleden onder het kopje ‘Where is the aidsvaccine?’ook al dat het er misschien wel nooit van komt. (www.sciam.com/article.cfm?id=where-is-the-aids-vaccine)
Maar een man van de statuur van Baltimore was kennelijk nodig om de harde waarheid wereldkundig te maken.
Tegenwerpingen liggen voor de hand: vergeet niet dat het 47 jaar duurde om het polio vaccin te produceren en dat het 42 jaar duurde om een pokkenvaccin te maken. En dat er momenteel wel dertig trials lopen met potentiële aidsvaccins. Allemaal waar, maar niemand lijkt erg hoopvol gestemd over die trials, zoals ook alle eerdere trials met kandidaatvaccins zijn mislukt.
Moeten we het dus doen met het soort beleid dat Bush financiert (en de varianten daarop), dus: antiretrovirale medicatie, condooms, voorlichting, and to please the moral majority: onthouding en huwelijkse trouw?
Het zal niet genoeg blijken, volgens HIV-kenner en publiciste Laurie Garrett: ‘If no effective vaccine or cure is found within the next 20 years, areas of the world that are now witnessing explosive epidemics or are in their second or third wave of HIV infection may well find themselves harder hit -- and more deeply transformed -- than Europe was by the Black Death.’ (www.foreignaffairs.org/20050701faessay84404/laurie-garrett/the-lessons-of-hiv-aids.html)
Met zo'n somber perspectief, moeten we toch maar blijven zoeken naar de graal.

Henk Maassen