Tètitatutis

‘Het lichaam, anders niets.
Alleen het lichaam met genen en klieren
gebiedt.’
Uit: Logboek, Hugo Claus

Zelfs na zijn dood weet schrijver Hugo Claus opwinding te veroorzaken. Bij zijn leven was elk boek, toneelstuk, film, tentoonstelling of gedichtenbundel voer voor media en publiek. Maar nu lijden de media aan Clausmania. In België zijn alle journalisten ‘los’ gegaan. Dagblad De Standaard pakte meteen de dag na zijn overlijden uit met meer dan vijftien verhalen (vaak met een flinke overlap) over het werk en leven van Claus. En in de krant De Morgen brengt zelfs premier Verhofstadt een hommage aan zijn vriend de schrijver die zo graag dood wilde. Dat zou in Nederland een unicum zijn. Wie ziet een Nederlandse premier in een krant een hommage brengen aan een kunstenaar?
Met het heengaan van Claus is nog een groot verschil tussen België en Nederland duidelijk geworden: de euthanasiewet. Artsen hebben Claus op zijn verzoek verlossende middelen toegediend. Claus leed aan de ziekte van Alzheimer. Hij ging langzaam achteruit. Twee jaar geleden al schreef hij zijn vrienden een brief met de mededeling dat hij er een eind aan zou laten maken wanneer de ziekte de overhand dreigde te krijgen. De Belgische euthanasiewet laat dit gelukkig toe. Daarin staat dat ‘bewuste en handelsbekwame meerderjarigen met een ondraaglijk psychisch lijden als gevolg van een ongeneeslijke aandoening’ om euthanasie mogen vragen. De patiënt hoeft niet terminaal te zijn. Claus was ziek en leed enorm aan zijn ziekte. In zijn geval schrijft de wet voor dat drie artsen, waarvan één gespecialiseerd in de betreffende ziekte, moeten instemmen met euthanasie. En zo geschiedde.
Wie weet wordt de Nederlandse wetgever ook ooit zo wijs en regelt ze dat ernstig zieken een zelfgekozen waardige dood mogen sterven. De Belgische Claus had het geluk dat hij zelf zijn moment kon bepalen.
Met de uitspraak ‘tètitatutis’ (Westvlaams voor 't Is tijd dat het uit is') nam hij afscheid van het leven. Wat rest zijn de kunstwerken van de eeuwige bijna-Nobelprijswinnaar.

Ingrid Lutke Schipholt


http://www.gezondheid.be/index.cfm?fuseaction=art&art_id=1112

http://www.demorgen.be/dm/nl/1006/Kunst-Literatuur/article/detail/213303/2008/03/19/Verhofstadt-brengt-hommage-aan-Hugo-Claus.dhtml